Wednesday, October 10, 2012

Okuduğum kitap çok ilginç

Nie wiem dlaczego, ale zdania współrzędnie i podrzędnie złożone w języku tureckim przypominają mi strome schody, na które się wspinam i wspinam, ale nie jestem w stanie ich pokonać. Teoria, jak to w tureckim, wydaje się prosta, logiczna i łatwa do zapamiętania, ale jest znacznie gorzej, jeśli przechodzi się do praktyki. Być może to tylko kwestia wyćwiczenia tej konkretnej struktury – ponieważ działa ona zupełnie inaczej niż w polskim czy językach, których się do tej pory uczyłem.

Przykłady zdań złożonych:
  • Kobieta, która tam siedzi, to moja żona.
  • Książka, którą czytam jest bardzo interesująca.

Jak widać, te zdania nie są identyczne. W pierwszym kobieta, o której mówię jest podmiotem, a w drugim książka jest dopełnieniem. To bardzo ważne rozróżnienie, ponieważ ma wpływ na to, jak buduje się tego typu zdania.

Zdania, w których dodajemy pewne informacje, które charakteryzują podmiot wymagają przyrostka -an/-en (zależenie od harmonii głoskowej – vowel harmony), dając:
  • Orada oturan kadɪn eşim. – Kobieta, która tam siedzi, to moja żona.
  • Ingilizce bilen adam. – Mężczyzna, który mówi po angielsku.

Należy zapamiętać, że kiedy budujemy tego typu zdania, rzeczownik, o którym mówi stawiamy po „opisie” – dlatego mówimy “oturan kadɪn” i “bilen adam”, a nie “kadɪn oturan” “adam bilen”.
Więcej przykładów:
  • Türkçe konuşan kɪz biliyor musun? – Czy znacz dziewczynę, która mówi po turecku?
  • Buraya giden adam kardeşimiz. – Mężyczna, który tu idzie, jest naszym bratem.
  • Koşan çocuğu görüyorum. – Widzę dziecko, które biegnie / biegnące.

Zdania, w których chcemy dodać jakąś charakterystykę do dopełnienia wymagają przyrostka -diği- z odpowiednią końcówką osobową (pamiętając o zasadzie harmonii głoskowej), otrzymując:
-diğim                   -diğimiz
-diğin                    -diğiniz
-diği                      -dikleri

Przykłady:
  • Okuduğum kitap çok ilginç. – Książka, którą czytam/czytałem jest/była bardzo interesująca.
  • Okuduğun kitap çok ilginç. – Książka, którą czytasz jest bardzo interesująca.
  • Okuduğu kitap çok ilginç. – Książka, którą czyta jest bardzo interesująca.
  • Okuduğumuz kitap çok ilginç. – Książka, którą czytamy jest bardzo interesująca.
  • Okuduğunuz kitap çok ilginç. – Książka, którą czytacie jest bardzo interesująca.
  • Okuduklarɪ kitap çok ilginç. – Książka, którą czytają jest bardzo interesująca.

Jak widać z powyższych przykładów, zdania w języku tureckim nic nie mówią na temat czasu akcji – może to być teraźniejszość lub przeszłość. Trzeba to wywnioskować z kontekstu.

Łatwe? Do tej pory tak. Ale trzeba pamiętać, że język turecki ma coś co  nazywamy przypadkami, grrr! To znaczy, że jeśli chcemy powiedzieć np. „Podoba mi się książka, którą czytam” musimy użyć „accusative”, bo tego właśnie przypadka wymaga czasownik „sevmek”; itd itp. Przykłady:
  • Okuduğum kitabɪ seviyorum. – Podoba mi się książka, którą czytam /czytałem.
  • Orada oturan bir kadınla konuşmadım. – Nie rozmawiałem z kobietą, która tam siedzi.
  • Buraya giden adama bir kitap vermeliyim. – Muszę dać książkę mężczyźnie, który tu idzie.

Sprawa jest jeszcze trudniejsza, kiedy chcemy wyrazić bardziej skomplikowane rzeczy takie jak :Nie wiedziałem, że silnik samochodu tego typu zużywa tyle benzyny” lub „Nie spodziewałem się, że ona tak bardzo potrzebuje tę pracę”. Na zdania tego typu przyjdzie jeszcze czas…

Tekst ten można również przeczytać w języku angielskim: tutaj
Share:

0 komentarze:

Post a Comment