Friday, September 30, 2011

Saat kaç? – podawanie czasu po turecku


Podawanie czasu po turecku jest trochę skomplikowane. Potrzeba trochę czasu (przynajmniej tak było w moim przypadku), żeby się do tego przyzwyczaić. Największa różnica dotyczy podawania, kiedy coś się dzieje. W angielskim po prostu dodajemy „at”, w polskim zaś musimy trochę pogłówkować, bo nie tylko dodajemy „o”, ale musimy jeszcze zastosować odpowiedni przypadek, zmieniając np. „jest piąta” na „o piątej”. Nieco inaczej wygląda to w przypadku godzin z minutami. W tym przypadku „piąta pięć” zmienia się w „o piątej pięć”, ale już „pięć po piątej” w ogóle nie przyjmuje przyimka „o”. O ile mówimy „umówmy się o piątej”, to w drugim przypadku powiemy „umówmy się pięć po piątej”.
W języku tureckim potrzebujemy innych słówek na określenie „po” i „przed”, gdy podajemy czas, a innych, gdy chcemy powiedzieć, że coś się zdarzy „o” o jakiej godzinie.


Saat kaç? – Która godzina?
Odpowiedź brzmi: Saat… bir. Saat iki (itd.) albo po prostu: Bir. Iki (itd.)
To proste, jeśli podajemy pełną godzinę. Kiedy chcemy powiedzieć „godzina i pół” musimy znać dwie rzeczy
12.30 to: saat yarım albo po prostu yarım
yarım używa się wyłącznie, kiedy tej „połowy” nie poprzedza żadna liczba; uwaga: godzina 12.00 (południe lub północ) uważana jest za punkt zero w liczeniu czasu; stąd 12.30 to jakby „połowa” – saat yarım
Pozostałe „połowy” wymagają „buçuk”, co daje:
1.30 – bir buçuk, 2.30 – iki buçuk






Do wyrażenia x minut po godzinie używamy następującej konstrukcji:
godzina + ı / i / u / ü (zgodność samogłosek – vowel harmony) + minuty + geçiyor; np.:
biri yirmi geçiyor
altıyı on geçiyor
onu on geçiyor
dördü on geçiyor
yediyi çeyrek geçiyor [„çeyrek” to „kwadrans”]
bir buçuğu beş geçiyor
Do wyrażenia „za x minut godzina używamy następującej konstrukcji:
godzina + e / a (zgodność samogłosek) + minuty + var; np.:
bire yirmi var
ikiye beş var
yediye çeyrek var
altıya on var
on buçuğa beş var




W przeszłości
Saat kaçti?
Saat sekizdi.
Saat altıyı yirmiydi.
Saat altıya yirmi vardı.

W przyszłości
Saat kaç olacak?
Saat sekiz olacak.
Saat sekizi on olacak.
Saat sekize on olacak.


Saat kaçta? – O której godzinie?
Aby wyrazić, że coś dzieje się o pełnej godzinie lub w jej połowie, dodajemy: -da / -de / -ta / -te (pamiętając o zasadzie zgodności samogłosek), jak w poniższych przykładach:
birde – o pierwszej
üçte – o trzeciej
altıda – o szóstej
dörde – o czwartej
yarımda – o wpół do dwunastej
bir buçukta – o wpół do drugiej


Aby wyrazić, że coś dzieje się x minut po …” lub „za x minut …” niezbędna jest inna konstrukcja; niż ta używana, gdy podajemy godzinę.
Aby powiedzieć „x minut po ... potrzebujemy słowa „geçe”; np.:
biri yirmi geçe
dördü on geçe
onu on geçe
Aby powiedzieć „za x minut …” potrzebujemy słowa „kala”; np.:
bire yirmi kalaikiye beş kala
yediye çeyrek kala
altıya on kala


Teraz przejdźmy do innych możliwości:
*od x do y
-den / -dan / -ten / -tan … -a / -e + kadar; np.:
birden ikiye kadar – od pierwszej do drugiej
altıdan onda kadar – od szóstej do dziesiątej
*od
musimy użyć -den / -dan / -ten / -tan + beri; np.:
ondan beri – od dziesiątej
beşten beri – od piątej
Ta konstrukcja jest również używana w przypadku podawania dni, miesięcy, lat itd.; np:
Hazirandan beri – od czerwca
Çarşamba gününden beri – od środy


Czas cyfrowy
Oczywiście, jak w wieku innych krajach, Turcy używają cyfrowego sposobu podawania czasu, szczególnie w siłach zbrojnych, podawaniu programu stacji radiowych i telewizyjnych czy w rozkładach jazdy na lotniskach, stacjach kolejowych itd. Przykłady:
Saat on altı buçuk – 16.30
Saat on beş on – 15.10
Saat yirmi iki on – 22.10

Kiedy zachodzi potrzeba poinformowania, co się dzieje albo wydarzy w określonych czasie, należy użyć wymienionych wyżej reguł. Tak więc na lotnisku można usłyszeć zdania takie jak poniżej:
Uçak on beş onda kalkar.
Share:

0 komentarze:

Post a Comment